Radio „dla personelu”, telewizor w poczekalni, Spotify z telefonu baristy – to najczęstsze źródła muzyki w polskich lokalach i najczęstsze źródła kłopotów. Wyjaśniamy, co mówią przepisy, regulaminy serwisów i orzecznictwo.
Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie jest poradą prawną.
Radio w lokalu: art. 24 ust. 2 i jego granice
Prawo autorskie zawiera wyjątek, na który często powołują się właściciele lokali. Art. 24 ust. 2 stanowi, że posiadacze urządzeń służących do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego mogą za ich pomocą odbierać nadawane utwory, choćby urządzenia te były umieszczone w miejscu ogólnie dostępnym, jeżeli nie łączy się z tym osiąganie korzyści majątkowych.
Kluczowe są ostatnie słowa. Organizacje zbiorowego zarządzania stoją na stanowisku, że w lokalu usługowym muzyka służy przyciąganiu i zatrzymywaniu klientów, a więc wiąże się z korzyścią. Sądy oceniają to indywidualnie, na podstawie faktów konkretnej sprawy. Często przywoływanym przykładem jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 marca 2008 r. (I ACa 102/08), w którym restaurator wygrał z ZAiKS-em, bo ustalono, że odbiór był słabej jakości, nieregularny i słyszalny głównie dla personelu. W 2014 r. media opisywały też wygrany spór fryzjera z Wałbrzycha. To jednak rozstrzygnięcia oparte na szczególnych okolicznościach, a nie ogólna zasada, że radio w lokalu jest „za darmo”.
Trzy rzeczy warto zapamiętać:
- Wyjątek dotyczy tylko odbioru programu nadawanego – radia lub telewizji. Nie obejmuje płyt, plików, pendrive’ów ani streamingu.
- Radio grające na sali po to, żeby budować atmosferę, trudno uznać za niezwiązane z korzyścią dla lokalu.
- Niezależnie od OZZ za odbiornik radiowy lub telewizyjny płaci się abonament RTV – osobną opłatę na podstawie ustawy o opłatach abonamentowych, która z tantiemami nie ma nic wspólnego.
Telewizor w poczekalni i przy barze
Z telewizorem jest podobnie jak z radiem, z tą różnicą, że w grę wchodzą też utwory audiowizualne. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał na przykład, że udostępnianie programów telewizyjnych pacjentom w poczekalniach i sali ćwiczeń ośrodka rehabilitacyjnego jest publicznym udostępnianiem (wyrok z 31 maja 2016 r., C-117/15, Reha Training). Z kolei w sprawie prywatnego gabinetu dentystycznego (wyrok z 15 marca 2012 r., C-135/10, SCF) Trybunał uznał, że muzyka odtwarzana w tle dla pacjentów nie była publicznym udostępnieniem w rozumieniu przepisów o wynagrodzeniu producentów nagrań. Wyroki różnią się stanem faktycznym i nie dają jednej odpowiedzi dla każdego lokalu – pokazują raczej, że liczy się, kto słucha, ilu jest odbiorców i czy chodzi o działalność zarobkową.
Pokazywanie meczów czy programów rozrywkowych w barze to dodatkowo kwestia umów z nadawcami – wiele płatnych kanałów ma osobne oferty dla lokali.
Spotify, Apple Music, YouTube, Tidal – prywatne konto to nie licencja dla firmy
Konsumenckie serwisy streamingowe udzielają licencji na użytek osobisty. Spotify pisze wprost w swojej pomocy, że odtwarzanie muzyki z serwisu w miejscach publicznych prowadzących działalność – takich jak puby, restauracje, szkoły, sklepy czy salony – jest zabronione (pomoc Spotify). Podobnie skonstruowane są warunki innych serwisów przeznaczonych dla odbiorców indywidualnych.
To oznacza dwa niezależne problemy naraz:
- Naruszenie regulaminu serwisu – nie masz od serwisu zgody na użycie w firmie.
- Brak licencji OZZ – nawet gdyby serwis na to pozwalał, repertuar z list przebojów należy do ZAiKS-u, a nagrania i wykonania są w repertuarze organizacji praw pokrewnych.
Nawet gdy dostawca muzyki dla firm oferuje katalog wytwórni legalnie do lokali, w Polsce opłaty dla OZZ zwykle i tak płaci się osobno – sprawdź to w umowie.
„Muzyka bez praw autorskich” z YouTube
Kanały z muzyką „no copyright” albo „do kawiarni” kuszą, ale mają dwa słabe punkty. Po pierwsze, sam YouTube jest serwisem przeznaczonym do użytku osobistego. Po drugie, zgoda na użycie utworu w filmie na YouTube to nie to samo co licencja na publiczne odtwarzanie w lokalu – i często nie wiadomo, kto naprawdę ma prawa do nagrania.
Płyty CD, pliki i pendrive
Kupiona płyta czy pobrany plik daje Ci egzemplarz do słuchania prywatnego. Odtwarzanie go gościom to publiczne odtworzenie, do którego potrzebujesz licencji – od OZZ albo od uprawnionych spoza OZZ. Art. 24 ust. 2 tu nie pomoże, bo nie chodzi o odbiór programu.
Muzyka na zapleczu
Muzyka słyszana wyłącznie przez personel na zapleczu to inna sytuacja niż muzyka na sali – ale granica bywa płynna: kuchnia otwarta na salę, głośnik przy przejściu, drzwi, które się nie zamykają. Jeśli goście ją słyszą, trudno twierdzić, że to muzyka „tylko dla pracowników”.
Źródło muzyki a to, czego potrzebujesz
- Radio na sali: licencje OZZ (ZAiKS i STOART jako wspólny inkasent) oraz abonament RTV; wyjątek z art. 24 ust. 2 tylko w szczególnych okolicznościach.
- Telewizor dla gości: jak wyżej, plus ewentualne umowy z nadawcą, np. przy transmisjach sportowych.
- Spotify, Apple Music, YouTube z konta prywatnego: niezgodne z regulaminem serwisu, a do tego repertuar OZZ.
- Płyty i pliki: licencje OZZ albo licencja od uprawnionych spoza OZZ.
- Serwis muzyki dla firm z repertuarem wytwórni: licencja serwisu i zwykle umowy z OZZ – sprawdź warunki.
- Katalog spoza repertuaru OZZ: licencja dostawcy; brak opłat dla OZZ za tę muzykę, o ile nic innego nie gra.
Rozwiązanie bez szarej strefy
Jeśli chcesz mieć muzykę w tle bez rozliczeń z OZZ, najprostsza droga to jedno licencjonowane źródło na głośnikach lokalu. WeavyAudio to katalog oryginalnych nagrań licencjonowanych do publicznego odtwarzania – za tę muzykę nie są należne tantiemy dla OZZ, a każda subskrypcja daje certyfikat licencyjny dla lokalu. Jak to udokumentować, opisaliśmy w tekście muzyka bez ZAiKS w lokalu – czy to legalne, a tło prawne – w tekście kto pobiera opłaty za muzykę w lokalu. Przejrzyj katalog albo sprawdź cennik: 16 USD miesięcznie za lokal.
Najczęstsze pytania
Czy mogę puszczać Spotify w kawiarni, jeśli mam konto Premium?
Nie. Premium to wciąż konto prywatne – Spotify zabrania odtwarzania w lokalach prowadzących działalność.
Czy radio w sklepie jest za darmo, jeśli gra cicho?
Przepisy nie znają progu głośności. Wyjątek z art. 24 ust. 2 wymaga, by odbiór nie łączył się z osiąganiem korzyści majątkowych, a to ocenia się w konkretnej sprawie. Cicha muzyka na sali sprzedaży zwykle i tak ma służyć klientom.
Czy abonament RTV zwalnia z opłat dla ZAiKS?
Nie. Abonament RTV i opłaty dla OZZ to dwie niezależne sprawy.
Czy telewizor w poczekalni u lekarza wymaga licencji?
To zależy od okoliczności, a orzecznictwo jest zróżnicowane (por. wyroki TSUE C-135/10 i C-117/15). Najbezpieczniej zapytać OZZ o warunki albo zastąpić telewizję licencjonowaną muzyką w tle.
See also: Mój Ostatni Film 16 mm.